Vaginismus

VAGİNİSMUS TEDAVİSİ ve BAŞARI

Vaginismus tedavisi ile ilgili olarak dünyada genel olarak yapılmakta olan modern cinsel tedavi yöntemleri ve vajinismus tedavisindeki başarı şartları bu bölümde ele alınmaktadır.

Vaginismus tedavisine başlanmadan önce hastalara cinsel sorunları ile ilgili kesin tanı koymak, vaginismus derecesini saptamak ve doğru tedavi yöntemini uygulamak için son derece basit ve kolay bir jinekolojik değerlendirme uygulanmalıdır.

Bir dakikadan az süren bu jinekolojik değerlendirmenin özellikle iki amacı mevcuttur: altta yatan bir yapısal (anatomik) engelin olup olmadığını gözlemlemek, diğeri de eğer psikolojik nedenlere bağlı bir vaginismus problemi mevcutsa vajinismus sorununun derecesini saptamaktır. Cinsel sorunun nedeni, uygulanacak doğru tedavi yöntemini belirlemede önemlidir.

Vajinismusta yapılan jinekolojik değerlendirme jinekolojik muayeneden farklıdır. Jinekolojik muayeneler elle alttan parmak sokularak ve jinekolojik alet kullanarak yapılmakta iken jinekolojik değerlendirme gözle genital organların incelenmesine dayanmaktadır.

Jinekolojik değerlendirme sonrası cinsel işlev problemine yol açan kesin tanı konulabilmektedir. Bu basit jinekolojik değerlendirme her ne kadar kolay olarak görülse de cinsel terapi konularında jinekologun deneyimi ve hastaya yaklaşımı son derece önemlidir. Jinekolog hekim cinsel probleminden ötürü zaten çok zor şekilde kliniğine gelen hastasına saygı duymalı, anlayışlı, sabırlı ve hoşgörülü olmalıdır.

Jinekolojik değerlendirmeler her hangi bir alet kullanılmaksızın yalnızca gözle bakılarak yapılmakta olup son derece basittir, kesinlikle ağrısızdır ve yalnızca 45 saniye kadar sürmektedir.

Çok kısa süren ve son derece kolay-ağrısız şekilde uygulama ile geçen jinekolojik değerlendirmeler sonucunda hastalarımızın kaygıları, endişeleri azalmakta; hastalarımız korkularının ne kadar gereksiz olduğunu görmektedirler. Bu nedenle hastalarımızın hemen hemen tamamında ilk görüşmede yapılan bu değerlendirme sonrası bir rahatlık oluşmaktadır.

Vajinismus psikolojik olmayan nedenlere de bağlı olabilir.
Kızlık zarının normalden daha kalın oluşu, vajinanın normalden kısa oluşu, vajinanın doğumsal olarak kör bir şekilde sonlanışı (müllerian agenezi), dış genitalyanın gelişmemiş oluşu sonucunda, vulvar vestibulitis sendromu'nda da cinsel ilişki tam olarak gerçekleşmeyebilir. Bu durumlarda yapılan basit cerrahi işlemler sonucunda hastaların vaginismus problemleri de hallolabilmektedir.

Maalesef bu tür anatomik nedenler olmasına rağmen psikolog veya psikiyatr muayenehanelerinde gereksiz bir şekilde psikoterapi gören pek çok hasta mevcuttur. Bu tür çoğu doğuştan gelen anatomik problemlerde gereksiz yere verilen ve aylarca sonuç alınamayan psikoterapiler hastalarda gerçekten de ruhsal (psikolojik) sorunlara yol açabilir.

Vajinismus Tedavisinde Dünyada En Sık Uygulanan Cinsel Terapiler:
1. Bütüncül cinsel terapi yaklaşımları (Bilişsel, Davranışsal, Dinamik Cinsel Terapiler)
2. Hipnoterapi (Hipnoz terapisi)
3. Sistematik duyarsızlaştırma
4. Klasik Psikoterapi yaklaşımları
5. Cerrahi yöntemler (Kızlık zarının çıkarılması, vajinal septum ameliyatları)
6. PC kasına botoks (botox) uygulamaları sayılmaktadır.

Cinsel terapi bireyselleştirilmelidir.
Unutulmaması gereken diğer bir nokta bu tür tedavi yaklaşımlarının kişiye özel bir şekilde sunulması yani tedavilerin "bireye ve çifte özel" kılınmasıdır.

Örneğin cerrahi yöntemler anatomik engellere bağlı gelişen seksüel problemlerde sonuç vermesine rağmen psikolojik nedenli olan durumlarda tam ters bir etki ile hastanın kaygılarını daha da arttırabilir. Veya hipnoza inancı olmayan birisinin illaki zorla ikna edilerek hipnoza alınması tedavi başarısını olumsuz yönde etkilemektedir. Bu nedenlerle biz kliniğimiz Hera Kadın Sağlığı Merkezi'nde tedavileri bireyselleştirmekteyiz.

Bilişsel- Davranışsal tedaviler arasında hastaların kendi vajina ve dış genital organları ile ilgili bilgi almaları, ayna egzersizleri, Kegel egzersizleri, parmak egzersizleri ve fallus (vajinal dilatör) çalışmaları sayılmaktadır.

Vajinismus Tedavisinde "Parmak Egzersizleri"
Pek çok vajinismus kliniği ve cinsel terapist tarafından vajinismus hastalarına parmak egzersizleri şeklinde ev ödevleri verilmektedir. Tıbbı terminolojide parmak egzersizleri, kişinin kendi kendine yaptığı içeriden yapılan uyarı ile duyarsızlaştırma anlamında "in vitro desensitizasyon" şeklinde geçmektedir.

Hera Kadın Sağlığı Merkezi Cinsel Terapi Kliniği'nde vajinismus tedavisi gören hastalarımıza pek çok dış merkezlerde uygulanan ve hastalara ev ödevi olarak verilen "Parmak egzersizleri" YAPTIRMAMAKTAYIZ. Çünkü parmak egzersizleri pek çok vajinismus hastası tarafından zor, sıkıcı ve itici gelmekte, hijyenik bulunmamaktadır. Cinsel tedavilerimizde parmak egzersizi olmayacağı için içiniz rahat olabilir.

Cinselliğe doğru bakış önemlidir.
Cinsellik, kızlık zarı ve vajina ile ilgili doğru bilgilerin alınması, kafada yer etmiş olan yanlış, abartılı ve eksik cinsel bilgilerin (cinsel mitlerin) giderilmesi son derece önemlidir ve kişilerde tedavinin gidişatında oldukça rahatlık sağlar.

Cinsel terapilerde hipnozun yeri
Hipnoterapi yani hipnoz tedavileri cinsel terapilerde yeni tedavi yöntemleri içinde yer almaktadır. Ancak hipnoz terapileri hiç bir zaman tedavide tek başına uygulanılmamalıdır. Diğer tedavi yöntemlerine ek olarak uygulanıldığında ancak fayda sağlamaktadır.

Diğer taraftan hipnozun bu konuda deneyimli ve sertifikalı hekim veya terapistler tarafından yapılması da son derece önemlidir.

Hipnoz sonrası hastalar kendilerini son derece rahatlamış hissetmekte ve gerginliklerini atmaktadırlar. Bu nedenlerle doğru şekilde uygulanıldığında hipnoz ile vaginismus tedavileri oldukça kısalmaktadır.

Vajinismus Tedavilerinde Kegel Egzersizleri
Vajinismus hastalarına verilen "Kegel egsersizleri" ile vajinal kasların kontrol altına alması sağlanabilir. Normalde idrarı sıkıp bırakma şeklinde basit olarak yapılan Kegel egzersizleri ile hastalar pelvik taban kaslarını kontrol altına almayı ve bu kaslara hükmetmeyi öğrenebilmektedirler. Diğer taraftan çalışan pelvik taban kasları sayesinde genital bölgenin kan dolaşımı artmakta ve kişiler kendi genital alanından zevk almayı da keşfetmektedirler.

Vaginismus eşlerinde bilgi eksiklikleri ve cinsel problemler
Vaginismus eşlerinde de bir takım bilgi eksiklikleri olabilir. Bu durumlarda erkek eşlerin de bilgilerini arttırıcı bilişsel programların verilmesi uygun olacaktır.

Erkeklerde olan erken boşalma ve sertleşme problemleri zaman içinde gelişmiş veya daha önceden beri süregelen tarzda olabilir. Her ne kadar bu durumlar genel olarak psikolojik içerikli olsa da şeker hastalığı, yüksek tansiyon, damar sertliği gibi organik nedenlere de bağlı gelişebileceğinden ötürü eşler kontrol amaçlı bir üroloğa gönderilmelidir.

Cinsel terapilerde verilen ev ödevleri (Bilişsel ve Davranışsal terapiler)
Cinsel tedavi programlarında kişilere ve çiftlere verilen "ev ödevleri" son derece önemlidir. Hera Klinik'te verilen ev ödevleri ofis ortamında uygulanılan bir takım egzersizlerin ev ortamında tekrarını içermektedir.

Ev ödevlerinin hayatımızda oluşturdukları sıkıntıları düşünürsek bu ödevlerin "ev oyunları" veya "aşk oyunları" şeklinde görülmesi daha faydalı olacaktır.

Vaginismus tedavilerinde klasik psikoterapi yaklaşımları
Klasik psikoterapiler her ne kadar günümüzde halen yaygın olarak psikiyatr ve psikologlar tarafından hastalara uygulanmakta ise de bu tür yaklaşımların hastaların tedavi sürecini oldukça uzattığını görmekteyiz. Uzayan ve bir an önce sonuç alınamayan tedaviler çiftlerdeki gerginlikleri ve kaygıları daha da arttırmaktadır.

Vaginismus tedavisi için botoks (botox) uygulamaları
Vaginismus tedavilerinde botox uygulanmasındaki amaç, PC kasa (vajinal kas) iğne ile enjekte edilen "botilinum toksini" sayesinde vajinal kasların felç (paralizi) edilmesidir.

Vaginismusta botoks uygulaması ile belki vajinadaki kas kasılmaları tamamen giderilebilir; ancak hastaların cinsellik ile ilgili endişe ve kaygılarında bir azalma oluşmayacaktır.

Pek çok hasta cinsel ilişki sırasında yalnızca vajinasını kasmak bir yana, korku ve panik içinde bacaklarını kapatarak, tüm vücudunu kasarak ve eşini iterek cinsel birleşmeye engel olmaktadır. Bu nedenle çok az hasta haricinde vaginismus hastalarında botoks uygulamasının bir yeri yoktur.

VAGİNİSMUS TEDAVİSİNDE CERRAHİ YÖNTEMLER

Bazı durumlarda muayenehane ortamında yapılan basit cerrahi işlemler vaginismus sorununu tamamen çözebilir. Bu nedenle baştan yapılan jinekolojik değerlendirmeler, kesin tanı konulmadan yapılan gereksiz cinsel terapilerin ve psikolojik yaklaşımların önüne geçebilecektir.

Vaginismusta kızlık zarı ile ilgili nedenler ve tedavisi
Kızlık zarına ait sorunlar vaginismusa sebep olan en sık organik nedenler arasındadır.

Kızlık zarının normalden kalın, sert (rigid hymen) ve yüksek oluşu (yüksek kenarlı hymen)cinsel penetrasyon sırasında penisin içeriye girmesine engel olarak cinsel ilişkiyi olanaksız hale getirebilir.

Maalesef pek çok hasta bu tür bir probleme sahip iken ve bu tür bir sorunun tek tedavi seçeneği basit bir cerrahi operasyon iken gereksiz yere aylarca psikoterapilerle maddi manevi yıkıma uğramaktadırlar.

Kliniğimize başvuran aşağıdaki hastamız A.L bunlardan yalnızca birisidir.

1.5 yıllık evli olan hastamız gittiği iki ayrı psikolog tarafından 10 ay boyunca pek çok cinsel terapi almasına rağmen sorununda en ufak bir azalma olmaması üzerine kliniğimize başvurmuştur.

(Resim 1. Yanda jinekolojik muayene sırasında neredeyse tüm vajina girişini kapatacak kadar yüksek kenarlı ve kalın kızlık zarı görülmektedir).

Yaptığımız jinekolojik muayene sonucunda hastada kızlık zarının yüksek kenarlı ve kalın olduğunu tespit ettikten sonra basit bir işlemle kızlık zarını çıkarttıktan sonra hastamıza uyguladığımız iki seanslık cinsel terapi sonrasında vaginismus sorunu ortadan kalkmıştır.

(Resim 2. Yanda hastanın operasyondan hemen sonraki hali görülmektedir. Kalın yapıdaki kızlık zarının çıkarılması ile vajinal giriş ortaya çıkmıştır).

Normalde vajinismus hastalarına kızlık zarı çıkartma işlemi (hymenektomi operasyonu) ancak bu tür gerekli durumlarda uygulanmalıdır. Unutulmamalıdır ki ortada bir organik neden yok iken gereksiz yere kızlık zarı ile ilgili yapılan cerrahi işlemler hastaya fayda değil zarar verir.

Diğer taraftan her türlü cinsel problemde kesin tanı için gidilecek ilk adres bu konuda uzman bir jinekoloğun muayenehanesidir. Tüm kadın cinsel fonksiyon problemlerinde (vaginismus, disparoni, cinsel isteksizlik ve orgazm olamama- anorgazmi gibi) yapılan bir dakikalık basit jinekolojik değerlendirmeler gereksiz psikoterapilerin önüne geçebilmektedir.

Vajinismusta Tedavi Süreci
Tedavi süreci, klinikler arasında ve hekimlerin uyguladıkları tedavi yöntemleri açısından oldukça farklılıklar gösterebilir. Genelde vaginismus tedavileri 3-6 ay arasında sürmekle birlikte bu doğru merkezde ve uygulanacak doğru tedavi şekli ile bir kaç haftaya hatta bir kaç güne inebilir.

Özellikle Avrupa veya ABD gibi yabancı ülkelerde vaginismus ile ilgili çalışan hekimlerin -belki de tecrübelerinin az oluşu sonucunda- bu bölgelerden gelen hastalar tarafından tedavilerin bir kaç yıla kadar uzadığı tarafımıza aktarılmaktadır. Bu nedenle kliniğimize yurt dışından hasta akımı her geçen yıl daha da artarak devam etmektedir.

Bizim kliniğimizde vajinismus tedavi süreleri oldukça kısadır. Kliniğimizde vajinismus tedavisi süresi genel olarak 3-5 gün arasında olup bu süre 1-7 gün arasında uygulanılan cinsel tedavi programına ve vajinismusun derecesine göre değişmektedir.

Vaginismus Tedavisi ve Başarıdaki En Önemli Etkenler
Vajinismus tedavisi başarısındaki en önemli süreç bir an önce karar vererek tedaviye başlamaktır. Yalnızca karar verip uygun bir tedavi kliniğinde vaginismus tedavisine başlamak bile tedavinin % 50'si demektir.

Pek çok hasta bir kaç gün sürecek olan tedaviler yerine yıllarca sorunlarının üstünü örterek yaşamakta ve bu şekilde her geçen gün artan pek çok sıkıntıları omuzlarında taşımaktadırlar. Tedavi sonrasında ise çiftlerin kendilerine hep aynı soruyu yönelttiklerini izlemekteyiz: "Keşki daha önce gelseydik, keşki bu işi bu kadar uzatmasaydık, Ah keşki, keşki..."

Maalesef pek çok çift ilerleyen zaman içinde evliliklerini tam bir cinsel birleşme olmaksızın aseksüel bir şekilde geçirmekte ve bu durumlarını zaman içinde kanıksamaktadırlar. Hatta çiftlerin çoğu bu konuda destek almak yerine tüp bebek merkezlerine başvurarak çocuk istemleri nedeni ile aşılama ve tüp bebek tedavileri almaktadırlar.

Burada unutulmaması gereken nokta cinselliğin birincil amacının zevk almak olduğudur. Zaman içinde tabi ki dünyaya gelecek bir çocuk evliliği taçlandıracaktır ancak bu cinselliğin tek amacı olarak görülmemelidir.

Vajinusmus tedavi başarısında en önemli faktörler
Tedavi sürecini olumlu yönde etkileyen dört ve en önemli faktör:
1. Güven- Güven cinsel terapilerdeki en önemli unsurdur. Güvenin üç ayrı bölümü vardır: Tedaviye-Terapiste ve Kişinin kendisine duyduğu güven.
2. Sabır- Tedaviyi alan kişi ve eşinin sabırlı, kararlı, azimli oluşları.
3. Ev ödevleri- Terapist tarafından kişilere ve eşlerine verilen ev ödevlerinin yeterince çalışılması.
4. Eş dayanışması- Erkek eşin eşine destek olması, tedavi sürecinde her zaman yanında olmasa da eşine verdiği destek.

Kendi tecrübelerimize göre % 100 tedavi başarısı için bu dört önemli faktörün tamamının sağlanması son derece önemlidir.

Vajinismus tedavisi alan kişiler terapistleri ile iyi iletişim içinde olmalı ve her konuda terapistlerine soru sorabilme rahatlığında olabilmelidirler.